Ahşap stok takibi neden zor?
Vida saymak kolaydır: kutu girer, kutu çıkar. Ahşapta ise giren şey ile çıkan şey aynı şey değildir. Tomruk girer, kereste çıkar. Metreküp girer, adet satılır. Aradaki fark fire olarak buharlaşır ve hiçbir deftere yazılmaz.
Genel amaçlı stok programları bu üç sorunu çözmez. Aşağıda ahşap stoğunun gerçekte nasıl sayılması gerektiği ve TinkerKiln'in bunu nasıl kurduğu var.
Üç sorun
Birim karmaşası
Tomruk m³, levha adet, boya kg, lambri m². Tek birime zorlayan program ilk çevrimde yanlış rakam üretir: 500 kg cevizi m³ havuzuna koyarsanız ortalama fiyat üçe katlanır ve stok değeri gerçeğin çok üstünde çıkar. Her kalem kendi biriminden işlemeli.
Kesim bir tüketim değil, dönüşümdür
2 m³ tomruğu kestiğinizde stok 2 m³ azalmaz — 2 m³ azalır ve 1,70 m³ artar. Klasik "giriş/çıkış" defteri bunu iki ayrı işlem olarak yazar, ikisi arasındaki bağ kopar ve randıman hesaplanamaz. Kesim tek işlem olmalı, fire de FARKTAN doğmalı: ayrıca girilen fire iki kez düşer.
Maliyet hareket ettikçe değişir
Aynı ağacı farklı tarihlerde farklı fiyattan alırsınız. Stok değerini son alış fiyatından hesaplamak, pahalı bir alımdan sonra eldeki tüm stoğu şişirir. Doğrusu hareketli ağırlıklı ortalamadır ve her girişte yeniden hesaplanır.
Stok defteri: saklanan değil, türetilen bakiye
TinkerKiln eldeki miktarı hiçbir yerde saklamaz. Bakiye, hareketlerin işaretli toplamıdır. Saklanan bir sayı, kaynağıyla er geç ayrışır; türetilen sayı ayrışamaz.
| Hareket | Ne zaman doğar | İşaret |
|---|---|---|
| Açılış | İlk kurulumda eldeki stok | + |
| Alış | Mal kabul kaydedildiğinde | + |
| Üretim | Sipariş üretime alındığında (reçeteden) | − |
| Mamul | Üretim tamamlandığında, maliyetiyle | + |
| Dönüşüm | Kesim: girdi düşer, çıktı girer | − / + |
| Fire | Kesimde farktan doğar | − |
| Sayım | Fark hareketi olarak yazılır | ± |
Negatif bakiye kırpılmaz. Eksi görünen kalem, defterin "burada bir kayıt eksik" demesidir; sıfıra yuvarlamak sorunu gizler.
Stok, satın almayı kendi tetikler
Malzemenin bittiğini üretim durunca öğreniyorsanız geç kalmışsınızdır. TinkerKiln bekleyen siparişlerin reçetesini açar, elinizdekinden ve yoldaki alımdan düşer:
eksik = ihtiyaç − elde − yolda
Üretime girmiş siparişler sayılmaz — onların malzemesi defterden zaten düşülmüştür.
Eksik kalemleri seçip tek dokunuşla satın alma talebi açarsınız; talep onaylanınca siparişe, mal gelince kabul belgesine dönüşür ve stok yeniden artar. Zincir kendi kendini besler.
Sık sorulanlar
- Ahşap stoğunu m³ mü adet mi tutmalıyım?
- İkisini de — ama aynı kalemde değil. Tomruk ve kalas m³ ile, levha ve menteşe adetle, boya ve tutkal kg ile ölçülür. Her stok kalemi kendi biriminden işlemeli; tek birime zorlayan program ilk kesimde yanlış rakam üretir.
- Kesimden çıkan kereste stoğa nasıl girer?
- Kesim bir tüketim değil, dönüşümdür: 2 m³ tomruk düşer, 1,70 m³ kereste girer, aradaki 0,30 m³ fire olarak kalır. TinkerKiln bunu tek işlemde yazar ve randımanı (%85) kendisi hesaplar. Fire ayrıca girilmez — farktan doğar, çünkü iki kez yazılan fire iki kez düşer.
- Aynı ağacın sınıfını nasıl ayırırım?
- Kaplamalık ceviz ile kerestelik ceviz aynı kalem değildir; fiyatları kat kat farklıdır. Stok kalemi ad + sınıf ile tutulur, böylece 'Ceviz Kaplamalık' ve 'Ceviz Kerestelik' ayrı bakiye ve ayrı ortalama maliyet taşır.
- Stok değerini hangi fiyattan hesaplamalıyım?
- Son alış fiyatından değil, hareketli ağırlıklı ortalamadan. 10 m³'ü 26.000'den, 4 m³'ü 30.000'den aldıysanız eldeki 14 m³'ün birim değeri 27.142'dir. Son fiyatı kullanmak stok değerini şişirir ve kâr hesabını bozar.
- Sayımda fark çıkarsa ne yapmalı?
- Bakiyeyi elle düzeltmeyin — fark hareketi yazın. Elle düzeltme, farkın nereden geldiğini siler; fark hareketi kalırsa geriye dönüp 'ne zaman, ne kadar kaybolmuş' sorusuna cevap verebilirsiniz.
- Malzemenin biteceğini önceden görebilir miyim?
- Bekleyen siparişlerin reçetesi açılır, elinizdeki stoktan ve yoldaki satın alma siparişinden düşülür; kalan eksik listelenir. Eksik kalemleri seçip tek dokunuşla satın alma talebi açarsınız.
Kendi stoğunuzla deneyin
Eldeki ahşabı açılış olarak girin, bir kesim yapın, randımanı görün. 14 gün ücretsiz, kart istenmez.
Google Play'den indirProgram seçerken nelere bakmalı? Marangoz atölyesi programı rehberi
Sakarya ve çevresindeki atölyeler için: Sakarya atölye yazılımı